Leonora Carrington (terug) in Parijs
artikel door Karin Haanappel
Parijs is altijd een goed idee … woorden die toegeschreven worden aan Audrey Hepburn (1929-1993) maar ook met regelmaat door Ernest Hemingway (1899-1961) zijn uitgesproken want Parijs is een groot feest. En uitgerekend in de Franse hoofdstad is tot en met 19 juli 2026 in Musée du Luxembourg een schitterende overzichtstentoonstelling te zien met 126 werken van Leonora Carrington (1917-2011). Een uitstekende reden om een bezoek aan de Franse hoofdstad te brengen.
Mijn kennismaking met Carrington
Vlak na het verschijnen van mijn boek Herstory of Art in 2012 deed ik onderzoek voor een vervolgboek Herstory of Modern Art. Een van de onderwerpen waarin ik mij wilde verdiepen, waren vrouwelijke kunstenaars binnen het surrealisme. Ik ontdekte ontzettend veel vrouwen die vanaf de jaren twintig actief waren nagenoeg allemaal in de marges van de kunstgeschiedenis terecht zijn gekomen. Waarom? Omdat ze vrouw waren! Reden waarom ik na mijn afstuderen aan de Universiteit Utrecht in 1994 dit onderwerp over vrouwelijke kunstenaars door de eeuwen heen omarmd heb.
En zo ontdekte ik Leonora Carrington ergens tussen 2011 en 2013. Vanaf het eerste moment was ik enorm gefascineerd door haar persoonlijkheid en bovenal haar oeuvre. Een oeuvre dat zoveel meer is dan alleen haar kunstwerken. Want wist jij dat zij ook geschreven heeft? Dat haar literaire oeuvre niet alleen is gepubliceerd, maar een perfecte aanvulling vormt op haar kunstwerken? Leonora Carrington is een van de grootste vrouwelijke surrealisten, ondanks het feit dat ze zichzelf geen label wilde opplakken.
My paintings are a visual world.
Don’t try to intellectualize them.
It’s a Feeling and that’s All.
Leonora Carrington
Leonora Carrington (1917-2011) werd geboren in een welgestelde Engelse familie in het Engelse Lancashire. Haar vader was een rijke textielfabrikant, haar moeder was van Ierse afkomst. Beide hebben, ieder op een eigen manier, een behoorlijk stempel gedrukt op Leonora’s jeugd. Ze groeide op, met drie oudere broers die zich amper met haar bemoeide, op het familielandgoed Crookhey Hall waar de magische Keltische sprookjes die haar verteld werden (door haar moeder, grootmoeder en Ierse Nanny) tot leven leken te komen.
That kind of feeling you have in childhood
of things being mysterious …
Do you think anybody escapes their childhood?
I don’t think we do.
Leonora Carrington
In haar tienerjaren is Leonora begonnen met het schrijven van verhalen en het maken van tekeningen. Deze getuigen reeds van een grote belangstelling voor esoterie, magie en mystiek. Echter, de sociale klasse van haar familie voelde als zware last op haar schouders waardoor zij als ‘lastig en rebels’ werd ervaren. Na verschillende katholieke meisjesscholen werd ze naar Florence gestuurd, waar zij niet alleen de kunstwerken uit de Italiaanse renaissance ontdekte, maar mocht studeren aan Mrs. Penrose’s Academy of Art in Florence (Italië). Haar passie om kunstenaar te worden, was geboren.
Bij haar terugkeer naar Londen in 1935 moest Leonora Carrington haar entree als “debutante” maken in de hogere kringen, zij werd zelfs voorgesteld aan het hof van koning George V. ~ zie haar verhaal over De Debutante (klik hier) in de bundel Alle Verhalen (Nederlandse uitgave door Uitgeverij Orlando). Leonora kwam in opstand tegen de sociale codes van haar familie en het lot van een onderdanige echtgenote dat ze voor haar hadden uitgestippeld. Er was maar een ding dat ze wilde, een leven als kunstenaar.
In 1937 ontmoette Leornora Carrington de surrealistische kunstenaar Max Ernst in Londen. Een jaar eerder had zij van haar moeder een boek gekregen
een jaar nadat ze van haar moeder een boek over surrealistische kunst gekregen.
Niet lang daarna gingen Carrington en de gehuwde Ernst in Zuid-Frankrijk wonen, waar Carrington in 1939 haar eerste schilderij van belang voltooide: The Inn of the Dawn Horse (Self-Portrait). Na Ernsts gevangenneming door de nazi’s vluchtte Carrington naar Spanje, waar ze een zenuwinzinking kreeg en in een psychiatrisch ziekenhuis in Madrid werd opgenomen. Ze wist uiteindelijk te ontkomen naar de Mexicaanse ambassade in Lissabon en vestigde zich eerst in New York en later in Mexico, waar ze trouwde met de fotograaf Imre Weisz en twee zonen kreeg.
I didn’t have time to be anyone’s muse…
I was too busy rebelling against my family
and learning to be an artist.
Leonora Carrington
.
Carrington woonde de rest van haar leven in Mexico-stad, omringd door gelijkgestemde kunstenaars onder wie Remedios Varo en Alejandro Jodorowsky. Carringtons literaire oeuvre omvat onder meer een roman, The Hearing Trumpet (Een dove oude dame, 1976), en twee verhalenbundels. Op het moment wordt haar werk in een groot aantal landen herontdekt en opnieuw gepubliceerd. De afgelopen jaren waren er verschillende groeps- en solotentoonstellingen met schilderijen en beelden van Leonora Carrington, en in het Mexicaanse San Luis Potosí opent dit jaar een museum dat uitsluitend aan haar werk is gewijd.
In 1942 emigreerde ze naar Mexico, waar ze tot haar dood in 2011 woonde en werkte. Zij schreef, schilderde en beeldhouwde en wordt inmiddels gerekend tot een van de grootste surrealistische kunstenaars. De afgelopen jaren was haar werk op verschillende internationale tentoonstellingen te zien en in Mexico is in onder andere San Luis Potosí een museum gewijd aan haar werk.
